Gece Vardiyası 7,5 Saati Aşamaz: Turizm, Özel Güvenlik ve Sağlıkta Yazılı Onay İstisnası
22 Ağustos 2026
Gece postasında çalışan bir işçinin en sık karşılaştığı durum şudur: vardiya 12 saate uzar, kimse itiraz etmez, herkes "bu sektörde böyle" der. İşveren tarafında da tablo benzerdir; otelde, hastanede veya güvenlik hizmetinde vardiya planı yaparken sınırın nerede bittiği ve istisnanın hangi belgeye bağlı olduğu çoğu zaman netleşmemiştir. Oysa 4857 sayılı İş Kanunu md. 69 hem gece döneminin ne olduğunu hem de üst sınırı açıkça tanımlar.
Gece Dönemi Nedir?
Kanun "gece"yi saat hissiyatına bırakmaz, çerçeveyi kendisi çizer:
- Gece dönemi en geç saat 20.00'de başlar.
- En erken saat 06.00'da biter.
- Her hâlde en fazla 11 saat sürer.
Bu tanım, hangi çalışmanın "gece çalışması" sayılacağını belirler. Bir vardiyanın gece postası olup olmadığı tartışması, ücret ve çalışma süresi tartışmasından önce burada çözülür.
Asıl Kural: Günlük 7,5 Saat Tavanı
4857 sayılı Kanun md. 69'un temel hükmü nettir: işçilerin gece çalışması 7,5 saati geçemez.
Burada en çok yapılan hata, bu sınırın haftalık ortalamayla dengelenebileceğini sanmaktır. Öyle değildir:
- Bu günlük bir tavandır, haftalık ortalama değildir.
- Bir gece 5 saat, ertesi gece 10 saat çalıştırıp "ortalaması tutuyor" demek kuralı karşılamaz.
- Kural, işçinin kendi isteğiyle de esnetilemez; aşağıdaki istisna dışında işçinin kabulü sonucu değiştirmez.
2015'te Gelen İstisna: Üç İş, Tek Şart
2015 yılında 6645 sayılı Kanunun 37 nci maddesiyle md. 69'a eklenen cümle, bu sınırın aşılabilmesine sınırlı bir kapı açtı. Kapının iki yanı da dar:
Kapsanan işler — yalnızca üç tane:
- Turizm
- Özel güvenlik
- Sağlık hizmeti yürütülen işler
Tek şart — çalışanın yazılı onayı:
- Onay yazılı olacaktır. Sözlü rıza yetmez.
- Onay yazılı değilse istisna hiç işlemez; sınır aşılamaz.
- Yazılı onay yoksa yapılan uygulama, işçinin sonradan itiraz etmemesiyle geçerli hâle gelmez.
Bu üç işin dışında kalan hiçbir sektörde, işçi kabul etse bile 7,5 saatlik sınır aşılamaz. Fabrikada, depoda, lojistikte veya çağrı merkezinde alınan bir "onay" metni, kanunun saymadığı bir işi kapsama sokmaz.
İşçi ve İşveren İçin Ne Anlama Geliyor?
İşçi tarafı: Gece postasında çalışıyorsanız, imzaladığınız yazılı onayın bir kopyasını kendi dosyanızda tutun. Onayın varlığı kadar içeriği de sizi ilgilendirir; imzalamadığınız bir belgeye dayanılarak vardiyanızın uzatılması kuralın dışına çıkar.
İşveren tarafı: Yazılı onay yalnızca işçiyi korumaz. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde vardiya süresi 7,5 saati aşıyorsa, denetimde işvereni koruyan tek belge o yazılı onaydır. Onayı sözlü bırakmak, uygulamanın kendisini dayanaksız hâle getirir. Vardiya planlaması yapılırken önce işin bu üç kapsamdan birine girip girmediği, sonra onay dosyasının tam olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Özetle
- Gece dönemi: en geç 20.00 – en erken 06.00, en fazla 11 saat.
- Gece çalışması günlük 7,5 saati geçemez.
- İstisna yalnızca turizm, özel güvenlik ve sağlık işlerinde geçerlidir.
- İstisnanın tek şartı işçinin yazılı onayıdır; sözlü rıza sonuç doğurmaz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.