Yabancı Personel İçin 5 Türk Vatandaşı Şartı: Kural, İstisnalar ve Şerhli İlk İzin
23 Ağustos 2026
Yabancı bir mühendisi, aşçıyı ya da yazılımcıyı işe almaya karar verdiniz. Sözleşme hazır, kişi Türkiye'ye gelmeye istekli, işveren tarafında da bir tereddüt yok. Ama başvuru dosyası açıldığında beklenmedik bir soru çıkıyor karşınıza: bu yabancının yanında kaç Türk vatandaşı çalışıyor? Çalışma izni süreçlerinde en sık takılınan nokta, kişinin niteliği değil, işyerinin istihdam tablosudur.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı çalışma izni değerlendirme kriterleri, bu konuda net bir ölçü koyuyor.
Kural: Her Yabancı İçin En Az 5 Türk Vatandaşı
Değerlendirme kriterlerine göre:
- Çalışma izni istenen her bir yabancı için, o işyerinde en az beş Türk vatandaşının çalışıyor olması gerekiyor.
- Bu sayı "toplamda beş kişi" değil, izin talep edilen yabancı başına ölçülen bir orandır. İki yabancı personel için başvuruyorsanız aranan Türk çalışan sayısı da buna göre artar.
- Şart, başvuru anında bir kez bakılıp geçilen bir formalite değildir; izin süresince işyerinin taşıması gereken bir durumdur.
İşveren açısından bu, yabancı istihdamının yerli istihdama bağlanması anlamına gelir. Türk çalışan açısından ise, kendi kaydının işverenin izin dosyasında doğrudan bir işlevi olduğu anlamına gelir: sigortalı görünmek, sadece kişisel bir hak değil, işyerinin izin kapasitesini belirleyen bir veridir.
Şirket Ortağı Yabancıda İlk İzin Neden Farklı?
Yabancının aynı zamanda şirket ortağı olduğu durumlar için ayrı bir uygulama var:
- Yabancı şirket ortağının ilk çalışma izni şerhli olarak veriliyor.
- Beş kişilik istihdam şartı, iznin yedinci ayından itibaren her ay aranıyor.
Buradaki mantık, yeni kurulan ya da yeni faaliyete geçen bir yapıya kuruluş dönemi tanınmasıdır. Ancak sık yapılan hata da tam burada: ilk aylarda sayının aranmaması, şartın kalktığı anlamına gelmiyor. Yedinci aydan sonra çalışan sayısı beşin altına düşerse izin riske girer. Bu nedenle şerhli izinle işe başlayan bir yapıda, altıncı ay bir takvim uyarısı olarak işaretlenmelidir.
İstisnalar: Şartın Aranmadığı Hâller
Değerlendirme kriterleri, belirli işletme ve alanlar için bu şarttan muafiyet öngörüyor:
- Yıllık net satışı elli milyon lira ve üzeri olan işletmeler.
- En az on Türk vatandaşı çalışanı bulunan turizm tesisleri — turizmde farklı bir istihdam sayısı geçerlidir.
- Bilişim alanındaki uzman kadrolar ile sağlık ve eğitim gibi belirli alanlar.
- Ayrıca ihracat ve ödenmiş sermaye gibi mali eşikleri aşan işletmeler de değerlendirmede farklı ele alınır.
Önemli uyarı: Bu tutar ve sayı eşikleri dönemsel olarak güncellenen değerlerdir. Başvuru hazırlarken kendi cironuzu, ödenmiş sermayenizi ve ihracat rakamınızı, başvuru gününde yürürlükte olan kriter metniyle karşılaştırın. Eski bir tabloya göre "muafım" diye ilerlemek, dosyanın en pahalı hatasıdır.
İki Taraf İçin Pratik Çıkarım
İşveren için: Yabancı personel dosyasını açmadan önce iki şeyi kontrol edin — güncel sigortalı çalışan sayınız ve muafiyet eşiklerini karşılayıp karşılamadığınız. İstihdam sayısı, işe alım planının kendisiyle birlikte planlanmalıdır; sonradan tamamlanacak bir eksik değildir.
Çalışan için: İşyerindeki kayıtlı Türk personel sayısı, sadece kendi güvenceniz değil, iş yerindeki yabancı meslektaşınızın izninin de dayanağıdır. Kayıt dışı çalışma, iki tarafı da aynı anda savunmasız bırakır.
Her iki taraf için de ortak nokta şu: bu şart bir cezalandırma aracı değil, izin sisteminin çalışma mantığıdır. Doğru kurgulanmış bir istihdam tablosu, hem işverenin başvurusunu hızlandırır hem de çalışanın kaydını görünür kılar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.